“Çok hareketli, durmuyor, odaklanamıyor” — Bu şikayeti her hafta ebeveynlerden duyarım. Ancak hareketli olmak ile DEHB arasında önemli bir fark vardır. Bu yazıda ikisini nasıl ayırt edebileceğinizi, DEHB belirtilerinin ne olduğunu ve nasıl değerlendirileceğini açıklıyorum.
DEHB Nedir?
DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), nörogelişimsel bir bozukluktur. Beyin kimyasındaki bir farklılıktan kaynaklanır; ebeveynlik becerisi ya da çocuğun iradesiyle ilgili değildir.
Dünya genelinde okul çağı çocuklarının %5–10’unu etkiler. Erkeklerde kızlara oranla 3–4 kat daha sık tanı alır.
DEHB’in Üç Alt Tipi
- Dikkat eksikliği ağırlıklı: Gözden kaçar çünkü “sakin” çocuklardır; hayal dünyasında olabilirler
- Hiperaktivite/dürtüsellik ağırlıklı: “Dur bir dakika!” çocukları
- Kombine tip: Her ikisi de belirgin (en yaygın tip)
DEHB Değil, Bunlar da Dikkat Sorununa Yol Açar
DEHB düşünmeden önce şunları dışlamak gerekir:
| Neden | Açıklama |
|---|---|
| Uyku Yetersizliği | Yorgun çocuk dikkat edemez |
| Anksiyete | Kaygı, dikkati içe çekebilir |
| Demir/D Vitamini Eksikliği | Konsantrasyon bozukluğu yapar |
| Görme/İşitme Sorunu | Duyamayan ya da göremeyenin dikkati dağılır |
| Aile Stresi | Travma, boşanma, ev değişikliği |
| Uyumsuz Pedagoji | Çocuk için uygun olmayan öğrenme ortamı |
DEHB Belirtileri — Ev ve Okul
DEHB tanısı için belirtiler birden fazla ortamda (hem evde hem okulda) en az 6 ay boyunca görülmelidir.
Dikkat Eksikliği Belirtileri
- Kısa süreli dikkate sahip olma; ilgi alanındayken saatlerce oynayabilir
- Söylenenleri duymuyor gibi görünme
- Ödevleri, öğretmenin söylediklerini unutma
- Eşyaları kaybetme
Hiperaktivite-Dürtüsellik
- Sürekli yerinden kalkma, kıpır kıpır olma
- Sıra beklemede güçlük
- Araya girme, başkasının cümlesini bitirme
- Tehlikeleri hesap etmeden harekete geçme
MOXO ile Objektif Ölçüm
Kliniğimizde DEHB değerlendirmesinde kullandığımız MOXO, dünyada klinikte kullanılan en kapsamlı bilgisayarlı dikkat testidir.
- Dikkat: Ne kadar süre odaklanabildi?
- Zamanlama: Tepki hızı ve tutarlılığı
- Dürtüsellik: Beklemeden tepki verme sıklığı
- Hiperaktivite: Oturma süresindeki hareket miktarı
MOXO, anket ve gözleme ek olarak objektif nörokognitif veri sağlar.
Tedavide Ne Beklenmeli?
DEHB, tedavi edildiğinde:
- Akademik başarı anlamlı biçimde artar
- Sosyal ilişkiler güçlenir
- Kaza ve yaralanma riski düşer
- Aile stresi azalır
Tedavi; ilaç gerektiren ya da davranışsal müdahale ile yönetilebilen; aile ve okul ile iş birliği gerektiren bütünsel bir süreçtir.
Samsun’da DEHB değerlendirmesi için kliniğimizi arayın: 0552 369 06 55
İletişim ve Sorularınız İçin
Çocuğunuzun sağlık takibi veya mevcut bir sağlık sorunu ile ilgili değerlendirme almak için İLETİŞİME geçebilirsiniz.
Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi tanı ve tedavi için mutlaka bir sağlık profesyoneline başvurunuz.